1804-1813 ռուս-պարսկական պատերազմը, Գյուլիստան-1804-1813 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմը տեղի ունեցավ Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև՝ Անդրկովկասի տարածքների վերահսկողության համար։ Պատերազմի ընթացքում ռուսները գրավեցին Գանձակը, Բաքուն, Շիրվանը և այլ տարածքներ։ Այն ավարտվեց 1813 թ. Գյուլիստանի պայմանագրով, որի համաձայն Պարսկաստանը ճանաչեց Ռուսաստանի վերահսկողությունը Վրաստանի, Դաղստանի և Ադրբեջանի հյուսիսային խանությունների վրա։ Այս պայմանագիրը հիմնավորեց Ռուսաստանի դիրքերը Կովկասում։

1826-1828թթ ռուս-պարսկական պատերազմը, Թուրքմենչայի պայմանագիր 

Բուխարեստի պայմանագիր-1826-1828 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմըսկսվեց Պարսկաստանի փորձով վերադարձնել կորցրած տարածքները, բայց ռուսական զորքերը հակահարձակմամբ գրավեցին Երևանը, Նախիջևանը և Թավրիզը։ 1828 թ. Թուրքմենչայի պայմանագրով Պարսկաստանը զիջեց Ռուսաստանին Երևանի և Նախիջևանի խանությունները, հաստատելով Ռուսաստանի գերակայությունը Հարավային Կովկասում։

1806-1812թթ Ռուս-Թուրքակական պատերազմը,-1806-1812 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմը սկսվեց ազդեցության համար պայքարով Մոլդովայում և Կովկասում։ Ռուսները գրավեցին Բեսարաբիան, Վալախիան և այլ տարածքներ։ 1812 թ. Բուխարեստի պայմանագրով Բեսարաբիան միացվեց Ռուսաստանին, իսկ Մոլդովան ու Վալախիան վերադարձվեցին Օսմանյան կայսրությանը։

1828-1829թթ Ռուս-Թուրքակական պատերազմը, Ադրյանապոլսի պայմանագիր-1828-1829 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմը ավարտվեց Ռուսաստանի հաղթանակով։ 1829 թ. Ադրիանուպոլսի պայմանագրովՌուսաստանին անցան Ախալցխան, Ախալքալաքը և Աջարիան, Օսմանյան կայսրությունը ճանաչեց Հունաստանի ինքնավարությունը, իսկ Ռուսաստանը ստացավ առևտրային արտոնություններ։

1877-1878 Ռուս-Թուրքակական պատերազմը, Սանստեֆանոյի պայմանագիր-1877-1878 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմը ավարտվեց Ռուսաստանի հաղթանակով։ 1878 թ. Սան Ստեֆանոյի պայմանագրովԲուլղարիան դարձավ ինքնավար, Սերբիան, Չեռնոգորիան և Ռումինիան ստացան անկախություն, իսկ Ռուսաստանը ստացավ Կարսը, Արդահանը, Բաթումը և Բայազետը։ 

1878թթ Բեռլինի վեհաժողով-1878 թ. Բեռլինի վեհաժողովը վերանայեց Սան Ստեֆանոյի պայմանագիրը։ Արդյունքում՝

Ռուսաստանը կորցրեց որոշ տարածքներ, բայց պահեց ազդեցությունը Կովկասում և Բալկաններում։
Վեհաժողովը նպատակ ուներ պահպանել կայունությունը, սակայն ստեղծեց լարվածություն Բալկաններում։

Բուլղարիան կորցրեց ինքնավարությունը,

Սերբիան, Ռումինիան և Չեռնոգորիան պահպանակցեցին անկախությունը,

Ավստրիա-Հունգարիան ստացավ Բոսնիա և Հերցեգովինան,

Արևեյլան հարց-Արևեյլի հարցը կապված էր 1877-1878 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո, երբ Ռուսաստանը և Օսմանյան կայսրությունը վիճում էին Արևեյլի (այժմ՝ Արևելյան Անատոլիա) տարածքների նկատմամբ։ Պատերազմի ավարտից հետո հարցը քննարկվեց Բեռլինի վեհաժողովում, բայց միանշանակ լուծում չստացավ։

Հայկական հարց-Հայկական հարցը վերաբերում է հայերի իրավունքների և ինքնավարության խնդիրներին Օսմանյան կայսրությունում և ավելի ուշ՝ Թուրքիայի Հանրապետությունում։ Այն սկսվեց 19-րդ դարում՝ հայերի ազգային իրավունքների պահանջով, հատկապես ռուս-օսմանյան պատերազմների ժամանակ։ Հայկական հարցը հասավ իր գագաթնակետին 1915 թ. Հայկական ցեղասպանությամբ։ Այն շարունակում է մնալ միջազգային քաղաքական թեմա, հատկապես ցեղասպանության ճանաչման և Հայաստանի՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների շրջանակներում։

փոքրիկ ուսումնասիրում-խրմյան հայրիք

Խրմյան հայրիքները 17-19-րդ դարերի հայ ազնվական ընտանիք էին, որոնք մեծ ազդեցություն ունեին Սյունիքի և Կովկասի քաղաքական, ռազմական ու մշակութային կյանքում։ Նրանք մասնակցում էին տարբեր պատերազմների, հատկապես ռուս-թուրքական պայքարների ժամանակ, և ունեն մեծ նշանակություն հայ ժողովրդի պատմության մեջ։

1804-1813 ռուս-պարսկական պատերազմը, Գյուլիստան-1804-1813 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմը տեղի ունեցավ Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև՝ Անդրկովկասի տարածքների վերահսկողության համար։ Պատերազմի ընթացքում ռուսները գրավեցին Գանձակը, Բաքուն, Շիրվանը և այլ տարածքներ։ Այն ավարտվեց 1813 թ. Գյուլիստանի պայմանագրով, որի համաձայն Պարսկաստանը ճանաչեց Ռուսաստանի վերահսկողությունը Վրաստանի, Դաղստանի և Ադրբեջանի հյուսիսային խանությունների վրա։ Այս պայմանագիրը հիմնավորեց Ռուսաստանի դիրքերը Կովկասում։

1826-1828թթ ռուս-պարսկական պատերազմը, Թուրքմենչայի պայմանագիր 

Բուխարեստի պայմանագիր-1826-1828 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմըսկսվեց Պարսկաստանի փորձով վերադարձնել կորցրած տարածքները, բայց ռուսական զորքերը հակահարձակմամբ գրավեցին Երևանը, Նախիջևանը և Թավրիզը։ 1828 թ. Թուրքմենչայի պայմանագրով Պարսկաստանը զիջեց Ռուսաստանին Երևանի և Նախիջևանի խանությունները, հաստատելով Ռուսաստանի գերակայությունը Հարավային Կովկասում։

1806-1812թթ Ռուս-Թուրքակական պատերազմը,-1806-1812 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմը սկսվեց ազդեցության համար պայքարով Մոլդովայում և Կովկասում։ Ռուսները գրավեցին Բեսարաբիան, Վալախիան և այլ տարածքներ։ 1812 թ. Բուխարեստի պայմանագրով Բեսարաբիան միացվեց Ռուսաստանին, իսկ Մոլդովան ու Վալախիան վերադարձվեցին Օսմանյան կայսրությանը։

1828-1829թթ Ռուս-Թուրքակական պատերազմը, Ադրյանապոլսի պայմանագիր-1828-1829 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմը ավարտվեց Ռուսաստանի հաղթանակով։ 1829 թ. Ադրիանուպոլսի պայմանագրովՌուսաստանին անցան Ախալցխան, Ախալքալաքը և Աջարիան, Օսմանյան կայսրությունը ճանաչեց Հունաստանի ինքնավարությունը, իսկ Ռուսաստանը ստացավ առևտրային արտոնություններ։

1877-1878 Ռուս-Թուրքակական պատերազմը, Սանստեֆանոյի պայմանագիր-1877-1878 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմը ավարտվեց Ռուսաստանի հաղթանակով։ 1878 թ. Սան Ստեֆանոյի պայմանագրովԲուլղարիան դարձավ ինքնավար, Սերբիան, Չեռնոգորիան և Ռումինիան ստացան անկախություն, իսկ Ռուսաստանը ստացավ Կարսը, Արդահանը, Բաթումը և Բայազետը։ 

1878թթ Բեռլինի վեհաժողով-1878 թ. Բեռլինի վեհաժողովը վերանայեց Սան Ստեֆանոյի պայմանագիրը։ Արդյունքում՝

Ռուսաստանը կորցրեց որոշ տարածքներ, բայց պահեց ազդեցությունը Կովկասում և Բալկաններում։
Վեհաժողովը նպատակ ուներ պահպանել կայունությունը, սակայն ստեղծեց լարվածություն Բալկաններում։

Բուլղարիան կորցրեց ինքնավարությունը,

Սերբիան, Ռումինիան և Չեռնոգորիան պահպանակցեցին անկախությունը,

Ավստրիա-Հունգարիան ստացավ Բոսնիա և Հերցեգովինան,

Արևեյլան հարց-Արևեյլի հարցը կապված էր 1877-1878 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո, երբ Ռուսաստանը և Օսմանյան կայսրությունը վիճում էին Արևեյլի (այժմ՝ Արևելյան Անատոլիա) տարածքների նկատմամբ։ Պատերազմի ավարտից հետո հարցը քննարկվեց Բեռլինի վեհաժողովում, բայց միանշանակ լուծում չստացավ։

Հայկական հարց-Հայկական հարցը վերաբերում է հայերի իրավունքների և ինքնավարության խնդիրներին Օսմանյան կայսրությունում և ավելի ուշ՝ Թուրքիայի Հանրապետությունում։ Այն սկսվեց 19-րդ դարում՝ հայերի ազգային իրավունքների պահանջով, հատկապես ռուս-օսմանյան պատերազմների ժամանակ։ Հայկական հարցը հասավ իր գագաթնակետին 1915 թ. Հայկական ցեղասպանությամբ։ Այն շարունակում է մնալ միջազգային քաղաքական թեմա, հատկապես ցեղասպանության ճանաչման և Հայաստանի՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների շրջանակներում։

փոքրիկ ուսումնասիրում-խրմյան հայրիք

Խրմյան հայրիքները 17-19-րդ դարերի հայ ազնվական ընտանիք էին, որոնք մեծ ազդեցություն ունեին Սյունիքի և Կովկասի քաղաքական, ռազմական ու մշակութային կյանքում։ Նրանք մասնակցում էին տարբեր պատերազմների, հատկապես ռուս-թուրքական պայքարների ժամանակ, և ունեն մեծ նշանակություն հայ ժողովրդի պատմության մեջ։

• Բնութագրիր այն ժամանակահատվածը , երբ է ապրել, գործել է  հայ քաղաքագետ, լրագրող, միջազգայնագետ-վերլուծաբան Տիգրան Հայրապետյանը:

Տիգրան Հայրապետյանը հայ քաղաքագետ, լրագրող, միջազգայնագետ-վերլուծաբան է, ով ապրել և գործել է հիմնականում 20-րդ դարի երկրորդ կեսի և 21-րդ դարի սկզբին: Նա եղել է ազդեցիկ մտավորական, որը զբաղվել է քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների և անվտանգության հարցերով: Նա միաժամանակ ակտիվորեն աշխատել է որպես լրագրող, վերլուծաբան, խորապես ուսումնասիրել է հայ-թուրքական հարաբերությունները, Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները:

Տիգրան Հայրապետյանի աշխատանքի և մտավոր ժառանգության մեջ կարելի է առանձնացնել նրա մեծ ներդրումը, որպես քաղաքական վերլուծաբան, Հայաստանի և միջազգային ասպարեզում տեղի ունեցող իրադարձությունների մանրամասն վերլուծություններ:

• Ընտրիր նշված հոդվածներից մեկը վերլուծիր, տեղադրիր քո բլոգում:

Ցավոք, ես չունեմ հնարավորություն՝ որոշակի հոդվածներ ընտրելու կամ բլոգում տեղադրելու, քանի որ չեմ կարող ինտերնետային բլոգներում հրապարակումներ կատարել։ Բայց, եթե ունես կոնկրետ հոդված, որը ցանկանում ես վերլուծել, կարող եմ քեզ օգնել դրա վերլուծության մեջ, իհարկե՝ նշելով հիմնական գաղափարները, կարևոր հատվածները կամ խնդիրները:

Հաշվի առնելով, որ դու հետաքրքրված ես Տիգրան Հայրապետյանի աշխատանքներով, եթե կարող ես տրամադրել հոդվածը կամ դրա մասեր, կարող եմ վերլուծելու։

• ՔՈ կարծիքով, ինչու է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում գործող գրադարանը կրում է Տիգրան Հայրապետյանի անունը:

«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի գրադարանը Տիգրան Հայրապետյանի անունը կրում է, քանի որ նա եղել է խորը մտածողություն ու գիտելիքի արժեքը բարձրացնող անձ, որը մեծ ներդրում է ունեցել քաղաքականության և կրթության ոլորտներում։ Նրա մտավոր ժառանգությունը կարևոր է նաև կրթական միջավայրում, որտեղ ուսանողները կարող են ոգեշնչվել ու սովորել արժեքավոր գաղափարներ։

1. Ռուս-պարսկական պատերազմ (1804-1813) – Պատերազմ, որի ավարտից հետո ստորագրվեց Գուլիստանի պայմանագիրը (1813), ըստ որի Պարսկաստանը զիջեց Ռուսաստանին մի շարք տարածքներ, այդ թվում՝ Հայաստանի մեծ մասը։

2. Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828) – Այս պատերազմը հանգեցրեց Թուրքիայի պայմանագրի (1828) ստորագրմանը, որի արդյունքում Ռուսաստանը զիջեց Պարսկաստանին նոր տարածքներ, իսկ Հայաստանի և Իրանի միջև սահմանները որոշվեցին:

3. Ռուս-թուրքական պատերազմ (1806-1812) – Այս պատերազմը ավարտվեց Բուխարեստի պայմանագրով (1812), որով Թուրքիան հրաժարվեց մի շարք տարածքային պահանջներից և ընդունեց մի շարք կարգավորումներ:

4. Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829) – Պատերազմը ավարտվեց Ադրիանոպոլսի պայմանագրով (1829), ըստ որի Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև սահմանները կրկին տեղափոխվեցին:

5. Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878) – Սովորաբար այս պատերազմը հայտնի է Սան-Ստեֆանոյի պայմանագրով, որը խոշոր փոփոխություններ կատարեց բալկանյան երկրների սահմաններում, սակայն, այն ի վերջո փոփոխվեց Բեռլինի կոնգրեսում (1878), որտեղ վերահաստատվեցին մի շարք պայմաններ:

6. Արևելյան հարց – Բալկանյան և Օսմանյան կայսրության ճգնաժամը, որը անհանգստություն առաջացրեց Եվրոպայում։

7. Հայկական հարց – 19-րդ դարի ընթացքում միջազգային ասպարեզում Հայկական հարցը զարգացավ, մասնավորապես ռուս-թուրքական և ռուս-պարսկական հարաբերությունների վրա։

8. Խրիմյան Հայրիկ – Հայ ազգային գործիչ և հոգևորական, ով մեծ ներդրում է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործում:

1877-1878 թթ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմը սկսվեց Ռուսաստանի և Օսմանյան կայսրության միջև, որտեղ ռուսները ցանկանում էին ազատագրել Բալկանների ժողովուրդներին և տիրապետել նոր տարածքներին։ Պատերազմը հիմնականում ընթացավ Բալկաններում և Կովկասում։ Ռուսական բանակը հաղթանակներ տարավ և Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով Օսմանյան կայսրությունը կորցրեց բազմաթիվ տարածքներ։ Սակայն Եվրոպայի մեծ powers-ը, այդ թվում՝ Բեռլինի կոնգրեսում, վերանայեցին պայմանագիրը, մասնակիորեն վերադարձնելով որոշ տարածքներ Թուրքիային։

Հարցերի պատասխանները

1. Ինչպե՞ս է որոշվում չինական Նոր տարվա ամսաթիվը:

• Չինական Նոր տարվա ամսաթիվը որոշվում է լուսնային օրացույցով և սկսվում է լուսնի նոր շրջանով։

2. Ե՞րբ են սկսվում տոնակատարությունները:

• Տոնակատարությունները սկսվում են հունվարի 21-ից փետրվարի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ լուսնի նոր շրջանի օրով։

3. Ինչու՞ են ընտանիքները հրավառություն վառում:

• Նրանք հրավառություն են վառում՝ բարեգործ Աստծո ուշադրությունը գրավելու և չար ոգիներին վախեցնելու համար։

4. «Տարբեր» բառի հոմանիշը:

• Անկախ, տարբերակվող, ոչ նման։

Նախադասությունների թարգմանությունը

1.If we don’t help him, he won’t be able to finish the work.

Եթե մենք նրան չօգնենք, նա չի կարող ավարտել աշխատանքը։

2. Tom said that he couldn’t accept our offer.

Թոմն ասաց, որ նա չի կարող ընդունել մեր առաջարկը։

3. George noticed that he had forgotten his umbrella at home.

Ջորջը նկատեց, որ անձրևանոցը մոռացել է տանը։

4. The director said that the documents would be ready by 3 o’clock.

Տնօրենն ասաց, որ փաստաթղթերը պատրաստ կլինեն ժամը 3-ին։

5. When I talked to him, he was very angry.

Երբ ես խոսեցի նրա հետ, նա շատ բարկացած էր։