Избранное

Պարապմունք 25

Թեմա՝ Ռացիոնալ արտահայտություններ և դրանց թվային արժեքը:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

Ընդ որում այդ արտահայտությունը չպետք է պարունակի զրոյական բազմանդամի վրա բաժանման գործողություն:

Հանրահաշվական կոտորակը նույնպես անվանում են ռացիոնալ արտահայտություն:

Օրինակ․

Ռացիոնալ են հետևյալ արտահայտությունները՝

Որպեսզի այսպիսի արտահայտությունները ճիշտ պարզեցնել, պետք է՝

  •  պահպանել գործողությունների հերթականությունը,
  •  պահպանել այդ գործողությունների կատարման կանոնները,
  •  հիշել, որ բոլոր գործողությունները կատարվում են միայն այն արժեքների համար, որոնց դեպքում կոտորակներն իմաստ ունեն:

Օրինակ՝

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1․ Ո՞ր արտահայտությունն է կոչվում ռացիոնալ:
Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:
2. Պարզեցնել ռացիոնալ արտահայտությունը.

3. Արտահայտություններից որո՞նք իմաստ չունեն.

4. x-ի ինչպիսի թվային արժեքի համար հանրահաշվական կոտորակի արժեքը հավասար է 0-ի.

5. Գտնել արտահայտության արժեքը, երբ x=2

6. Հաշվել արտահայտության արժեքը.

Избранное

Պարապմունք 13

Թեմա՝ Քառակուսի։

Քառակուսի է կոչվում այն ուղղանկյունը, որի բոլոր կողմերը հավասար են:

kvadrāts.JPG

Քառակուսու հատկությունները

Քառակուսին զուգահեռագիծ է, ուղղանկյուն և շեղանկյուն: Հետևաբար, այն ունի զուգահեռագծի, ուղղանկյան և շեղանկյան բոլոր հատկությունները:

1. Քառակուսու բոլոր կողմերը հավասար են՝ AB=BC=CD=AD:

kvadrāts 1.JPG

2. Քառակուսու բոլոր անկյունները 90° են:

kvadrāts 2.JPG

3. Քառակուսու անկյունագծերը հավասար են և հատման կետով կիսվում են՝ BD=AC; BO=OD=AO=OC:

kvadrāts 5.JPG

4. Քառակուսու անկյունագծերը փոխուղղահայաց են՝ BD⊥AC:

kvadrāts 3.JPG

5. Քառակուսու անկյունագծերը նաև անկյունների կիսորդներ են՝ ∢ABD=∢DBC=∢BCA=…=45°:

kvadrāts 4.JPG

6. Անկյունագիծը քառակուսին բաժանում է չորս հավասար հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյունների:  

kvadrāts 6.JPG

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․ Ո՞ր պատկերն է կոչվում քառակուսի։ GEOGEBRA ծրագրով գծել ABCD քառակուսի։

2․ Գրել քառակուսու հատկությունները։

3․ Տրված է՝ OC=23 սմ: Գտնել DB-ն։

kvadrāts 3 bez lenka.JPG

4․ Քառակուսու կողմը 15 սմ է։ Գտնել քառակուսու պարագիծը։

5․Քառակուսու պարագիծը 72 սմ է: Հաշվել քառակուսու կողմը:

6․ Քառակուսու անկյունագծերի հատման կետից մինչև բոլոր կողմերը եղած հեռավորությունների գումարը 24 սմ է: Գտեք քառակուսու պարագիծը:

Избранное

Ջրածնի ստացումը

Ջրածինն ազատ վիճակում առաջին անգամ ստացել է անգլիացի գիտնական Հենրի Քավենդիշը:

download.jpg

      Հենրի Քավենդիշ

      (1731−1810)

Լաբորատոր պայմաններում ջրածին են ստանում որոշ մետաղների և թթուների (նպատակահարմար է՝ ցինկի ու աղաթթվի) փոխազդեցությունից:

Zn+2HCl=ZnCl2+H2

Գոյություն ունեն սարքեր, որոնց միջոցով ջրածին կարելի է ստանալ ընդհատումներով,այսինքն՝ ցանկացած պահի քիմիական ռեակցիան հնարավոր է դադարեցնել և ապա՝ կրկին վերսկսել:

Այդպիսի սարքերից են Կիպի ապարատը և ընդհատումներով ջրածին ստանալու փոքր սարքը:

0023-013-Poluchenie-vodoroda.png

                Կիպի ապարատ

image139.jpg

ընդհատումներով ջրածին  ստանալու փոքր սարք

Արդյունաբերության մեջ ջրածին ստանում են՝ 

1. մեթանի ջերմային քայքայումից՝

CH4−→C+2H2

2. մեթանի և գերտաքացրած ջրային գոլորշիների փոխազդեցությունից՝

CH4+2H2O=4H2+CO2

3. ջրային գոլորշիները բաց են թողնում շիկացած կոքսի (ածուխ, որը շիկացնում են առանց օդի մուտքի) վրայով: Ռեակցիայի հետևանքով ստացված ածխածնի (II) օքսիդը և ջրածնի խառնուրդը անվանում են «ջրագազ»՝

C+H2O−→ H2+CO2

Домашняя работа

  1. Я поссорился (своя девушка) с свой девушкя.
  2. Преподаватель долго беседовал (мы) с нами .
  3. Миша был в кино (сестра Саша) с сестря Сашея .
  4. Надо советоваться (свои родители) с своим родителям .
  5. Мы (старший брат) с старший братом договорились
    пойти вместе на футбол.
  6. Почему ты не поздоровался (наш декан) с нашим деканом ?
  7. Ты знаешь, (кто) кто он Рамон был в клубе?
  8. Я переписываюсь (мои школьные друзья) с моими школьными друзьями .
  9. Ты пойдёшь (они) с ними в кино?
  10. Ты уже знаком (Нина Ивановна и Сергей Владимирович)
    С Нина Ивановнаи Сергей Владимирович ?

в школе — учитель, директор, психолог в университете — преподаватель, профессор, студент в министерстве — министр, чиновник, секретарь в банке — банкир, кассир, менеджер в театре — актёр, режиссёр, костюмер в редакции газеты — журналист, редактор, корректор в спортивной школе — тренер, инструктор в ресторане — повар, официант, администратор в турфирме — менеджер по туризму, гид

Ինքնաստուգում

  1. Ի՞նչ մասնիկներ են անցնում մի մարմնի մակերևույթից մյուսին շփման միջոցով էլեկտրականացման ժամանակ: (0,5 միավոր)
    1) էլեկտրոններ
    2) պրոտոններ
    3) ատոմներ
    4) իոններ
  2. Ո՞րն է լիցքի միավորը: (0,5 միավոր)
    1) նյուտոն
    2) կուլոն
    3) կիլոգրամ
    4) պասկալ
  3. Ի՞նչ կառուցվածք ունի ատոմը։ (0,5 միավոր)
    1) կազմված է միջուկից, որի մեջ առկա են էլեկտրոններ
    2) կազմված է միջուկից, որի շուրջը պտտվում են էլեկտրոններ
    3) կազմված է էլեկտրոններից և բացասական լիցքավորված միջուկից
    4) կազմված է միայն դրական լիցքավորված մասնիկներից
  4. Ի՞նչ նշանի լիցք ունի ատոմի միջուկը։ (0,5 միավոր)
    1) դրական
    2) բացասական
    3) դրական կամ բացասական
    4) ատոմի միջուկը լիցք չունի
  5. Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված ատոմի միջուկը։ (0,5 միավոր)
    1) Էլեկտրոններից և նեյտրոններից
    2) Էլեկտրոններից և պրոտոններից
    3) պրոտոններից և նեյտրոններից
    4) էլեկտրոններից, պրոտոններից և նեյտրոններից
  6. Ի՞նչ նշանի լիցք ունեն էլեկտրոնը և պրոտոնը։ (0,5 միավոր)
    1) էլեկտրոնը դրական, պրոտոնը բացասական
    2) էլեկտրոնը բացասական, պրոտոնը դրական
    3) երկուսն էլ դրական
    4) երկուսն էլ բացասական
  7. Ատոմը կազմող մասնիկներից որի՞ զանգվածն է ամենափոքրը: (0,5 միավոր)
    1) պրոտոնի
    2) էլեկտրոնի
    3) նեյտրոնի
    4) միջուկի
  8. Ի՞նչ է իոնը: (0,5 միավոր)
    1) ատոմ, որը կորցրել կամ որին միացել է մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն
    2) ատոմ, որը կորցրել է մեկ կամ մի քանի նեյտրոն
    3) ատոմ, որը կորցրել է մեկ կամ մի քանի պրոտոն
    4) ատոմ, որի միջուկում պրոտոնների թիվը մեծ է նեյտրոնների թվից
  9. Ո՞րն է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենքի ճիշտ ձևակերպումը։ (0,5 միավոր)
    1) Մարմնի էլեկտրական լիցքը պահպանվում է:
    2) Մարմինների դրական լիցքը հավասար է բացասական լիցքին:
    3) Փակ համակարգում տեղի ունեցող բոլոր պրոցեսներում համակարգի գումարային լիցքը պահպանվում է:
    4) Բոլոր պատասխանները ճիշտ են:
  10. Հայտնի է, որ չեզոք ատոմը կազմված է 16 մասնիկներից, որոնցից 5-ը պրոտոններ են: Քանի՞ էլեկտրոն և քանի նեյտրոն է պարունակում այդ ատոմը: (1 միավոր)
    1) 5 էլեկտրոն, 6 նեյտրոն
    2) 6 էլեկտրոն, 5 նեյտրոն
    3) 11 էլեկտրոն, 5 նեյտրոն
    4) 5 էլեկտրոն, 11 նեյտրոն
  11. + 4q և –2q լիցքերով միատեսակ մետաղե գնդերը հպեցին
    իրար և հետո հեռացրին իրարից: Ի՞նչ լիցք կունենա գնդերից յուրաքանչյուրը: (1 միավոր)
    յուրաքանչյուր գունդ կունենա +1q.
  12. Ո՞րն է նախադասության ճիշտ շարունակությունը։ (0,5 միավոր)
    Էլեկտրական դաշտն ազդում է …
    1) միայն դրական լիցքի վրա:
    2) միայն բացասական լիցքի վրա:
    3) միայն շարժվող լիցքի վրա:
    4) կամայական լիցքի վրա:
  13. Ինչպե՞ս կարելի է հայտնաբերել էլեկտրական դաշտի առկայությունը։ (0,5 միավոր)
    1) մեր զգայարաններով
    2) լիցքավորված մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ
    3) ցանկացած մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ
    4) երկու մարմինների փոխազդեցությամբ
  14. Ո՞րն է նախադասության ճիշտ շարունակությունը։ (0,5 միավոր)
    Էլեկտրական հոսանքը …
    1) լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն է:
    2) լիցքավորված մասնիկների քաոսային շարժումն է:
    3) ատոմների և մոլեկուլների ուղղորդված շարժումն է:
    4) ատոմների և մոլեկուլների քաոսային շարժումն է:
  15. Ո՞ր դեպքում միջավայրում կառաջանա էլեկտրական հոսանք։ (0,5 միավոր)
    1) Եթե միջավայրում առկա են ազատ լիցքակիրներ:
    2) Եթե միջավայրում առկա են էլեկտրոններ:
    3) Եթե միջավայրում առկա են ազատ լիցքակիրներ և էլեկտրական դաշտ:
    4) Եթե միջավայրում առկա է էլեկտրական դաշտ:
  16. Ինչպե՞ս են մետաղում շարժվում էլեկտրոնները էլեկտրական դաշտի առկայությամբ։ (0,5 միավոր)
    1) Կատարում են անկանոն, քաոսային շարժում:
    2) Կատարում են ուղղորդված, կարգավորված շարժում:
    3) Անկանոն շարժման հետ մեկտեղ կատարում են ուղղորդված շարժում:
    4) Բոլոր պատասխանները ճիշտ են:

Տնային աշխատանք

Առաջադրանք 1.-  Որո՞նք  են  բնական  գիտությունները, ո՞րն  է  նրանց  ուսումնասիրման  առարկան

Բնական գիտությունները ուսումնասիրում են բնության օբյեկտներն ու երևույթները։ Դրանցից են՝ ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, աստղագիտություն, երկրաբանություն, աշխարհագրություն։
Ուսումնասիրման առարկան՝ բնության օրենքները և զարգացումը։

Առաջադրանք 2.- Ո՞րն է  կոչվում  ֆիզիկական  մարմին, սահմանեք, բնութագրեք  ֆիզիկական  մարմինները, գրեք կենդանին և անկենդան ֆիզիկական մարմինների  օրինակներ…

Ֆիզիկական մարմին է կոչվում նյութի այն առանձին օբյեկտը, որն ունի ձև, չափեր և զանգված։

Բնութագրում – ֆիզիկական մարմինները կազմված են նյութից, ունեն ծավալ և զբաղեցնում են տարածություն։

Կենդանի՝ մարդ, ծառ, կենդանի։

Անկենդան՝ քար, գնդակ, աթոռ։

Առաջադրանք  3 -Ո՞րն  է  կոչվում  նյութ, սահմանեք, գրեք  պարզ  և  բարդ,  անօրգանական  և օրգանական  նյութերի բանաձևերը  և անվանեք

  • Պարզ նյութեր – O2​ (թթվածին), H2​H (ջրածին)
  • Բարդ նյութեր – H2​O (ջուր), CO2​ (ածխաթթու գազ)
  • Անօրգանական – NaCl (աղ), H2SO4​ (ծծմբաթթու)
  • Օրգանական – CH4 (մեթան), C2​H5OH (սպիրտ)

Առաջադրանք  4.- Ինչպիսի՞նյութերից  են  պատրաստում  հետևյալ  առարկաները,  թվարկեք. զարդեր…  արձաններ…  ամանեղեն….      

  • Զարդեր – ոսկի, արծաթ, պլատին, թանկարժեք քարեր։
  • Արձաններ – քար, բրոնզ, մարմար, փայտ։
  • Ամանեղեն – կավ, ապակի, պլաստմաս, մետաղ։

Առաջադրանք  5.- Սահմանեք   ո՞րն է  կոչվում  նյութի  հատկություն: Նյութերի  ինչպիսի՞ հատկություններ  գիտեք, թվարկեք, գրեք  օրինակներ:

  • Ֆիզիկական – գույն, համ, հոտ, խտություն (օրինակ՝ ջուր՝ անգույն, անհոտ)
  • Քիմիական – այրվողություն, թթուների հետ արձագանք (օրինակ՝ երկաթ՝ ժանգոտվում է)

Գործնական  աշխատանք  1․ Անվտանգության  կանոնները քիմիայի  լաբորատորիայում աշխատելիս։ Նյութի  ֆիզիկական  հատկությունները։

  • Ծանոթացում  քիմիայի  լաբորատորիայի  հետ` անվտանգության կանոնների, սարքերի, նյութերի հետ
  • Սովորեցնել անվտանգ փորձեր կատարելու հմտություններ և կարողություններ
  • Տարբեր  հատկանիշներով  լաբորատոր  փորձերի  կատարում, քիմիական  և ֆիզիկական երևույթների դիտում և ուսումնասիրում

Առաջադրանքներ․ «7,8-րդ  դաս.  հիմնական  բաժինների   կրկնողություն» 

1.   Ո՞ր  շարքում   են  գրված  միայն  ֆիզիկական  մարմիններ.

     1 )  քանոն, ապակի, գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ

     2)  սեղան, համակարգիչ, տետր, վարդ, մատանի

     3)  երկաթ, ֆոսֆոր, բաժակ,  գրիչ, թթվածին

     4)  պղինձ, ջուր,  սոդա,  արծաթ, ոսկի, ջրածին

2.            Ո՞ր  շարքում  են  նյութերը  ներկայացված  ըստ  մարդու  օրգանիզմում  դրանց       

              զանգվածային   բաժնի  նվազման.

1)      ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր

2)      սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր

3)      սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր

4)      ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր

3.            Ո՞ր  շարքում  են  չվերականգնվող  բնական  պաշարների  անվանումները.

       1)   բնական  գազ, անտառային  ծածկույթ, օդ, ջուր

       2)  մաքուր  ջուր, բերրի  հող, նավթ, ածուխ

       3)  բույսեր, կենդանիներ, մետաղներ, օդ

       4)  մետաղներ, բնական  գազ, ածուխ, նավթ

4.            Քանի՞  նյութ  է  ներկայացված  հետևյալ  բառակապակցություններում.

    ջրի  կաթիլ,  պղնձե  թաս,  ալյումինե կաթսա, ռետինե գնդակ, պղնձե  կուժ, սառցե  դղյակ.

    1)  3                                         2)  6                                           3) 4                                        4)  5

5.            Նշվածներից  ո՞ր  շարքում   են   գրված  միայն   օրգանական   նյութեր.

            1)  ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ, ճարպ, քլոր

            2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ, մեթան

            3)  սախարոզ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ, օսլա

            4) սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ, ացետոն, օզոն

6.            Ո՞ր  շարքում  են  գրված  միայն  պարզ  նյութեր.

          1)  ջուր, ալմաստ, ամոնիակ, օքսիդ, աղ

          2)  ծծումբ, ֆոսֆոր, սոդա, ազոտ, թթու, հիմք

          3)  թթվածին, ալմաստ,  օզոն, ֆուլերեն, ֆոսֆոր

          4)  երկաթ,  ավազ,  դոլոմիտ, գրաֆիտ, մարմար

7.            Քանի՞   քիմիական  տարր  է  առաջացնում  հետևյալ  պարզ  նյութերը`   թթվածին,  կարբին, սև  ֆոսֆոր, օզոն, ալմաստ, կարմիր  ֆոսֆոր, ֆուլերեն, գրաֆիտ, սպիտակ   ֆոսֆոր.  

      1)  6                                   2)  3                                 3)  4                                      4)  5

8.            Քանի՞  բարդ  նյութ  է  գրված`  ջրածին,  թթու,  գլյուկոզ, ազոտ,  կաուչուկ,  հիմք, սախարոզ,  ալմաստ,  օսլա,  օքսիդ, երկաթ, ածխաթթու գազ,  աղ,  բութան, օզոն. 

       1)     5                                  2)   7                                 3)   9                                  4)   10

9.            Ո՞ր շարքում  են  գրված  միայն  բարդ  նյութերի  բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO                                                3)  H2O, N2, MgO,  Ni, S8

    2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                                4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

10.         Ո՞ր շարքում  են  առկա  միայն  կովալենտային  կապերով  միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl2, NaHCO3                                      3)  H2, NH3, H2O, CH4

     2)  KBr, HNO3, CaO, P4                                            4)  N2, Br2, CuSO4, Fe   

նյութերը ունեն բաղադրություն նյութերը ունեն կառուցվածք և նյութերը հատկություներ։    

Տնային աշխատանք

1․ Քառակուսիներից մեկի անկյունագիծը 4 անգամ մեծ է մյուսի անկյունագծից։ Գտնել երկրորդ քառակուսու կողմը, եթե առաջին քառակուսու պարագիծը 100 սմ ՝ ։

100։4=25

25:4=6.25

2․ 60 սմ պարագծով ABCD ուղղանկյունը նման է A1B1C1D1 ուղղանկյանը, որի կից կողմերի երկարություններն են 4 սմ և 8 սմ։ Գտնել ուղղանկյան կողմերը:

4+8+4+8=24

60;24=2.5

4*2.5=10

8*2.5=20

3․ A անկյան կողմերը հատվում են BC և DE զուգահեռ ուղիղներով, ընդ որում ՝ B և D կետերը գտնվում են անկյան կողմերից մեկի, իսկ C և E կետերը ՝ մյուսի վրա։ Գտնել 

ա) AC-ն, եթե CE=10 սմ, AD= 22 սմ, BD=8 սմ, 

17,5

բ) BD-ն և DE-ն, եթե AB=10 սմ, AC= 8 սմ,BC=4 սմ, CE=4 սմ:

5 ու 6

4․ ABCD սեղանի AB և CD սրունքները շարունակված են մինչև M կետը հատվելը։ Գտնել CM հատվածը, եթե AB=1 մ, CD=15 դմ, BM= 8 դմ։

12դմ 

5․ Սեղանի հիմքերն են 1,8 մ և 1,2 մ, իսկ սրունքներն, որոնց երկարություններն են 1,5 մ և 1,2 մ, շարունակված են մինչև հատվելը։ Գտնել, թե որքան է շարունակված սրունքներից յուրաքանչյուրը։

2.45 3.4

Արհեստական բանականությունը (AI)՝ հնարավորություն, թե՝ վտանգ

Արդյո՞ք արհեստական բանականությունը վտանգավոր է

Արհեստական բանականությունը այսօր լայնորեն օգտագործվում է տարբեր ոլորտներում՝ կրթություն, բժշկություն և տեխնոլոգիաներ։ Այն օգնում է մարդուն արագ լուծել խնդիրներ և խնայել ժամանակ։

Միևնույն ժամանակ կան նաև վտանգներ․ AI-ն կարող է փոխարինել որոշ աշխատանքներ կամ օգտագործվել սխալ նպատակներով։ Սակայն վտանգավոր չէ հենց տեխնոլոգիան, այլ դրա անպատասխանատու կիրառումը

Եզրակացություն

Իմ կարծիքով արհեստական բանականությունը վտանգավոր չէ, եթե մարդը վերահսկում է այն։ Ճիշտ օգտագործման դեպքում այն կարող է մեծ օգուտ բերել և օգնել մեր կյանքի զարգացմանը։

Տնային աշխատանք

1. Շրջանագծի որևէ կետից տրամագծին իջեցված է ուղղահայաց։ Գտնել նրա երկարությունը, եթե տրամագծի հատվածները հավասար են՝ ա) 12 սմ և 3 սմ, բ) 16 սմ և 9 սմ, գ) 2 մ և 5 դմ։

ա)12*3=36=6

բ)16*9=144=12

գ)2*0.5=1

2. Շրջանագծի երկու լարեր հատվում են: Մի լարի հատվածները հավասար են 24 սմ և 14 սմ, իսկ մյուս լարի հատվածներից մեկը` 28 սմ: Գտնել երկրորդ լարի երկարությունը:

28+12=40 սմ

3. Երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 48 մ և 3 մ հատվածների, իսկ մյուսը` կիսվում է։ Որոշել երկրորդ լարի երկարությունը։

2⋅12=24 մ

4. Երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 12 մ և 18 մ հատվածների, իսկ երկրորդը` 3 : 8 հարաբերությամբ։ Որոշել երկրորդ լարի երկարությունը։

3x+8x=11x=33 մ

5. Իրար հատող երկու լարերից առաջինը 32 սմ է, իսկ երկրորդ լարի հատվածներն են 12 սմ և 16 սմ: Որոշել առաջին լարի հատվածները։

x=8կամx=24

6. AB և CD հատվածները հատվում են M կետում այնպես, որ MA = 7 սմ, MB = 21 սմ, MC = 3 սմ և MD = 16 սմ: A, B, C և D կետերը գտնվու՞մ են, արդյոք, միևնույն շրջանագծի վրա։

Էլեկտրական երևույթներ

$16. ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆ ՄԻԱՑՈՒՄԸ

$17. ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ԶՈՒԳԱՀԵՌ ՄԻԱՑՈՒՄԸ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում էլեկտրական շղթաներում:

Էլեկտրական շղթաներում էլեկտրական էներգիան փոխակերպվում է այլ տեսակի էներգիաների, օրինակ՝

քիմիական (մարտկոցների լիցքավորում)

2. Ի՞նչ է նշանակում «հաշվարկել էլեկտրական շղթան»:

Էլեկտրական շղթան հաշվարկել նշանակում է գտնել շղթայի ֆիզիկական մեծությունները՝
հոսանքի ուժը, լարումը, դիմադրությունը, հզորությունը՝ օգտագործելով Օհմի օրենքը և միացման կանոնները։

3. Ինչպե՞ս են հաշվում լարումը հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում:

Հաջորդական միացման դեպքում ընդհանուր լարումը հավասար է առանձին սպառիչների լարումների գումարին․

4. Ինչպե՞ս են որոշում հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի դիմադրությունը։

Հաջորդաբար միացված սպառիչների ընդհանուր դիմադրությունը հավասար է դիմադրությունների գումարին․R=R1+R2+R3+…

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:

Տան էլեկտրական ցանցը։ Եթե լամպերը զուգահեռ են միացված, ապա մեկ լամպի անջատվելը չի ազդում մյուսների աշխատանքի վրա։ Իսկ հաջորդական միացման դեպքում ամբողջ շղթան կդադարեր աշխատել։



2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչ-ներում և շղթայի չճյուղավորված մասում:

Զուգահեռ միացման դեպքում շղթայի չճյուղավորված մասում հոսանքի ուժը հավասար է ճյուղերի հոսանքների գումարին․I=I1+I2+I3+…
3. Ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպա-ռիչների համար:

4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը:

1R=1R1+1R2+1R3+…
5. Ապացուցե՛ք, որ զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը փոքր է յուրաքանչյուր սպառիչի դիմադրությունից:

1​>R1​1​⇒R<R1​

Այսպիսով, զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր դիմադրությունը միշտ փոքր է յուրաքանչյուր սպառիչի դիմադրությունից։

Տնային աշխատանքը

1. Ո՞ր բազմացումն է կոչվում անսեռ` բերել օրինակներ։

Անսեռ բազմացումը տեղի է ունենում մեկ ծնողից, առանց սեռական բջիջների մասնակցության։

Օրինակներ՝ բակտերիաներ, ամեոբա, կարտոֆիլ։

2. Ինչպե՞ս կսահմանեք սեռական բազմացումը , նկարագրել  բացառությունները։

Սեռական բազմացումը տեղի է ունենում արական և իգական բջիջների միաձուլմամբ։

Բացառություն՝ որոշ կենդանիներ կարող են բազմացվել առանց բեղմնավորման (մեղուներ)։

3. Նկարագրել սեռական և անսեռ բազմացման առավելությունները և թերությունները։

Անսեռ բազմացում

Արագ է − Չկա բազմազանություն

Սեռական բազմացում

Կա բազմազանություն − Դանդաղ է

Տնային աշխատանք

1.Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք տվյալ նախադասությանը համապատասխանողը։

ա) Երեխան երկար լաց (լինելիս, լինելուց) շնչակտուր եղավ և նվաղեց։

բ) Ցանկապատի վրայով (թռչելիս, թռնելիս) տղան ոլորեց ոտքը և ստիպված էր մի քանի օր անցկացնել անկողնում պառկած:
գ) Պարտադիր չէ՝ շշուկով խոսեք. երեխան քնած (չի, չէ):

դ) Դավադիր գնդակը թիկունքից էր (դիպել, դիպչել) նրան ու տեղնուտեղը սպանել:
ե) Այգում (զբոսնելիս, զբոսնելուց) անսպասելիորեն գտա մի քանի օր շարունակ ինձ չարչարող խնդրի լուծման ուղին

2. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.

ա) Տնօրենն ավելացրեց, որ ինքը բոլորովին էլ դեմ (չէ, չի) այդ առաջարկությանը։
բ) Արդեն երեք հեքիաթ եմ պատմել, բայց երեխան դեռ քնած (չի, չէ):
գ) Բայց նա երբեք էլ կողմ (չէ, չի) եղել մեր՝ արտասահման մեկնելուն։
դ) Ես համոզվեցի, որ այդ երիտասարդը մարդ (չի, չէ) և երբեք էլ մարդ չի դառնա։

3. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.

ա) Մանկամարդ աղջիկը, մոմակալը ձեռքին, միջանցքով քայլում էր շատ զգույշ, որ մոմը (չհանգեր, չհանգչեր) օդի հանդիպակաց հոսանքից։
բ) Երազում ես հաճախ (թռնում, թռչում) եմ, և դա գերագույն հաճույք է:
գ) Ճակատդ հարվածից կարմրել է, և եթե սառը թրջոց չդնես, (կուռչի, կուռի)։
դ) Հալածյալը (թռչեց, թռավ) ջրով լի խրամատի վրայով և կարողացավ խուսափել հետապնդողներից։
ե) Ոչ ոք երբևէ չի (փախչել, փախել) իր ճակատագրից, որքան էլ հեռու է եղել սնահավատությունից։

զ) Ծնողների անուշադրության պատճառով երեխան մտավ առվակը և (թռչեց, թրջեց) կոշիկներն ու գուլպաները:
է) Վիրավոր զինվորն ընկերոջը խնդրում էր իրեն (թողնել, թողել) և վերադառնալ խրամատ, բայց ընկերը ամեն կերպ ջանում էր վիրավորին օգնել:

4. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծեք ճիշտը.

ա) Քիմիական այդ նյութը (գործածվում է, գործ է ածվում) տարատեսակ օծանելիքներ պատրաստելու համար:
բ) Հարգելիս, (վեր մի՛ կաց, մի՛ վեր կաց). մենք նստած կզրուցենք:

գ) Սարեր ու ձորեր, իմ վիշտը (լացեք, լացեցեք), այս աշխարհում ինձ մխիթարող չունեմ:
դ) Գնա, քեզ հարմար ու քեզ արժանի տեղ գտիր, քեզ այս տունն այլևս (թողող, թողնող) չկա։
ե) Կրթությամբ լինելով բանասեր՝ Սուրենը անցավ վերապատրաստման դասընթաց և (դարձավ, դառավ) հաշվապահ:
զ) Կարենը դեռ դպրոցական տարիքից իր վերնաշապիկն ու գուլպաներն ինքն է (լվանում, լվում)։
է) Մենք այդ տղաներին մի քանի համապատասխան խոսք (ասեցինք, ասացինք), ու նրանք հասկացան, թե ում հետ գործ ունեն:
ը) Պետավտոտեսչության նոր որոշման համաձայն՝ (մգացված, մգեցված) ապակիներով ավտոմեքենաների երթևեկն արգելվում է:
թ) Հարգելի՛ ուղևորներ, երթուղայինների վարորդներին (մի՛ թույլ տվեք, թույլ մի՛ տվեք) մեքենայում ծխել և վնաս տալ ձեր առողջությանը։
ժ) Հեռավոր երկրներից հում մսեղեն հնարավոր է ներմուծել միայն (սառացված, սառեցված) վիճակում:
ժա) Վերջին անգամ բաժակները (լցրինք, լցրեցինք), բայց չգիտես ինչու ոչ ոք այլևս չէր ուզում ո՛չ բաժակաճառ ասել, ո՛չ խմել։
ժբ) Ա՛յ հոգուդ մեռնեմ, ինչու չես (թողում, թողնում)՝ այդ անպատկառին մի երկու լավ խոսք ասեմ, որ իմանա՝ ում հետ ինչպես պետք է խոսել։