распредели в три колонки 

моя кукла, машина, кошка, собака, девушка, сестра оука

мой брат, мяч, папа, кот, ёжик

мое море, окро,солнце, платье, поле

1. 
   Ներկայացրո՛ւ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ձևավորման պատճառները և փուլերը։

Օսմանյան կայսրության անկում – իշխանությունը փորձում էր պահել պետությունը

•Ազգայնականություն (թուրքացում) – ստեղծել միայն թուրքական պետություն

• Հայերի տնտեսական ուժը – հայերը զարգացած էին առևտրում ու արհեստներում

• Վախ ապստամբությունից – հատկապես Ռուսաստանի հետ կապի պատճառով

•

Եվրոպայի միջամտության վախ

1. Բնութագրի՛ր երիտթուրքերի գաղափարախոսությունը և բացատրի՛ր դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի վրա։

Նախապատրաստական (1914–1915)

• հայ զինվորների զինաթափում

• մտավորականների ձերբակալություն (ապրիլի 24)

2. Կոտորածների փուլ (1915–1916)

• զանգվածային տեղահանություններ

• ջարդեր, մահվան երթեր դեպի անապատներ

3. Վերջնական փուլ (1916–1923)

• մնացած հայերի ոչնչացում

• մշակույթի վերացում

1. Վերլուծի՛ր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հայ ժողովրդի վիճակի վրա։

Երիտթուրքերը (կուսակցություն՝ «Միություն և առաջադիմություն») ունեին՝

Պանթուրքիզմ – միավորել բոլոր թուրքական ժողովուրդներին

• Թուրքացում – ոչ թուրք ազգերի վերացում

• Ազգայնականություն

Ազդեցությունը հայերի վրա

• հայերը դիտվում էին որպես «օտար»

• սկսվեց նրանց վերացման քաղաքականություն

1. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության իրականացման հիմնական մեխանիզմները և կազմակերպիչներին։

Պատերազմը ստեղծեց քաոս ու անպատժելիություն

• Օսմանյան իշխանությունները օգտագործեցին պատերազմը՝

• հայերին մեղադրելով «դավաճանության» մեջ

• իրականացնելով զանգվածային ոչնչացում

1. Բացատրի՛ր ինչու է Հայոց ցեղասպանությունը համարվում մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն։

Հիմնական մեթոդներ՝

• Տեղահանություն (աքսոր)

•lՄահվան երթեր (անապատներով)

• lՍով, ծարավ, հիվանդություններ

• Կոտորածներ

Կազմակերպիչներ՝

• Թալեաթ փաշա

• Էնվեր փաշա

• Ջեմալ փաշա

1. Վերլուծի՛ր Հայոց ցեղասպանության ժողովրդագրական, տարածքային և մշակութային հետևանքները։

նպատակ ուներ ամբողջ ազգի ոչնչացում

• իրականացվել է պետական մակարդակով

• խախտում է մարդու հիմնական իրավունքները

1. Գնահատի՛ր հայ եկեղեցու և օտարերկրյա միսիոներների դերակատարությունը ցեղասպանության տարիներին։

Ժողովրդագրական

• մոտ 1.5 միլիոն հայ զոհվեց

• հայերը կորցրեցին իրենց հայրենի բնակչությունը

Տարածքային

• Արևմտյան Հայաստանը դատարկվեց հայերից

Մշակութային

• ոչնչացվեցին եկեղեցիներ, դպրոցներ, մշակույթ

1. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի հիմնական փուլերը։

1915 – առաջին արձագանքներ (մեծ տերություններ)

• 20-րդ դարի վերջ – նոր ճանաչումներ

• 21-րդ դար – բազմաթիվ երկրներ ճանաչել են

II. Մայիսյան հերոսամարտեր և անկախ պետականության վերականգնում

1. Ներկայացրո՛ւ Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերի պատճառներն ու նշանակությունը։

թուրքական բանակը ներխուժում էր Արևելյան Հայաստան

• վտանգ կար Երևանի և ամբողջ ժողովրդի գոյության համար

Նշանակություն

• հաղթանակ -փրկվեց Երևանը

• կանխվեց հայ ժողովրդի ամբողջական ոչնչացումը

1. Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։
2. Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։
3. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

1. Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։
2. Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։
3. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

 

III. Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն (1918–1920)

1. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգը և իշխանության մարմինները։
2. Բնութագրի՛ր Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական դրությունը և դրա հիմնական խնդիրները։
3. Վերլուծի՛ր Հայոց եկեղեցու դիրքն ու դերակատարությունը Հանրապետության շրջանում։
4. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները 1918–1920 թթ.։
5. Բացատրի՛ր Բաթումի պայմանագրի ստորագրման պատճառները և գնահատի՛ր դրա հետևանքները Հայաստանի համար։
6. Վերլուծի՛ր Հայաստանի հարաբերությունները Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ՝ տարածքային վեճերի համատեքստում։
7. Ներկայացրո՛ւ Հայկական հարցի քննարկումը Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովում։
8. Բնութագրի՛ր Պողոս Նուբարի գործունեությունը հայկական դիվանագիտության շրջանակում։
9. Վերլուծի՛ր Սևրի պայմանագրի նշանակությունը հայկական պետականության և Հայկական հարցի տեսանկյունից։
10. Բացատրի՛ր բոլշևիկյան Ռուսաստանի և Մուստաֆա Քեմալի կառավարության քաղաքական նպատակները Հայաստանի նկատմամբ։
11. Վերլուծի՛ր Հայաստանի Հանրապետության անկման ներքին և արտաքին պատճառները։

 

IV. Քաղաքական ուժեր և հասարակական գործընթացներ

1. Բնութագրի՛ր ՀՅԴ-ի և ՀԺԿ-ի քաղաքական ծրագրերը և գործունեությունը Հանրապետության շրջանում։
2. Բացատրի՛ր «բոլշևիկ» և «մենշևիկ» հասկացությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային քաղաքականության վրա։
3. Վերլուծի՛ր Արմենկոմի դերը Հայաստանի խորհրդայնացման գործընթացում։
4. Ներկայացրո՛ւ 1920 թ. ներքաղաքական ճգնաժամի հիմնական դրսևորումները։

 

V. Պայմանագրեր և պետականության ճակատագիր

1. Համեմատե՛ք Բաթումի և Սևրի պայմանագրերը՝ դրանց տարածքային, քաղաքական և իրավական հետևանքների տեսանկյունից։
2. Վերլուծի՛ր Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի ստորագրման հանգամանքներն ու դրա ազդեցությունը հայկական պետականության վրա։
3. Գնահատի՛ր 1918–1920 թթ. պետականաշինական փորձը՝ որպես հետագա անկախության գաղափարական և քաղաքական հիմք։

1. .Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանագիր 1918 թ. մարտի 3

• Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քառյակ դաշինքի երկրների միջև։
• Ռուսական զորքերը դուրս էին բերվում Կովկասից։
• Կարսը, Արդահանը և Բաթումը վերադարձվում էին Օսմանյան կայսրությանը։

2.Բաթումի պայմանագիր (1918 թ. հունիսի 4)

Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Օսմանյան կայսրության միջև։

• Հայաստանը ճանաչվում էր որպես անկախ պետություն,
• Սակայն տարածքը կրճատվում էր մինչև շուրջ 12 հազ. քառ. կմ,
• Օսմանյան կայսրությունը ստանում էր լայն ռազմական և տնտեսական արտոնություններ։

3.Մուդրոսի զինադադար1918 թ. հոկտեմբերի 30

• Կնքվեց Անտանտի և Օսմանյան կայսրության միջև։
• Օսմանյան զորքերը դուրս էին բերվում Անդրկովկասից։
• Ստեղծեց նոր քաղաքական իրավիճակ տարածաշրջանում։

 

 4. Սևրի պայմանագիր (1920 թ. օգոստոսի 10)

Կնքվեց Անտանտի պետությունների և Օսմանյան կայսրության միջև։

• Նախատեսում էր «Միացյալ և Անկախ Հայաստան» ստեղծում,
• Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին պետք է միացվեին Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի նահանգները,
• Սակայն պայմանագիրը գործնականում չիրականացվեց։

 

 5. Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր (1920 թ. դեկտեմբերի 2)

Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև։

• Հայաստանը հրաժարվում էր Սևրի պայմանագրից,
• Զրկվում էր զգալի տարածքներից,
• Սահմանափակվում էր հայկական բանակը։

 

6. Մոսկվայի պայմանագիր (1921 թ. մարտի 16)

Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քեմալական Թուրքիայի միջև։

• Նախանշվեց հայ-թուրքական սահմանը,
• Կարսը և Սուրմալուն անցան Թուրքիային,
• Նախատեսվեց Նախիջևանի ինքնավարություն Ադրբեջանի կազմում։

 

 

 5. Կարսի պայմանագիր (1921 թ. հոկտեմբերի 13)

Կնքվեց Թուրքիայի և խորհրդային հանրապետությունների (Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան) միջև։

• Վերահաստատեց Մոսկվայի պայմանագրի սահմանները,
• Վերջնականորեն ամրագրեց հայ-թուրքական սահմանը։

Հիմք–բարձրությունS=12ah

 Երկու կողմ և անկյունS=12absin⁡C

 Հերոնի բանաձևS=p(p−a)(p−b)(p−c),p=a+b+c2

 Հավասարակողմ եռանկյունS=a234

 Ներգծյալ շառավիղS=pr

 Արտագծյալ շառավիղS=abc4R

 Առաջադրանքներ

1. Եռանկյան մակերեսը 60 սմ² է։ Բարձրությունը 12 սմ է։ Գտնել հիմքը։
   
   10
2. Եթե հիմքը կրկնապատկենք, իսկ բարձրությունը կիսենք, ինչպե՞ս կփոխվի մակերեսը։

Պատասխանը նույն է։

1. Եռանկյան երկու հիմքերը (տարբեր կողմերի նկատմամբ) 10 սմ և 15 սմ են։ Համապատասխան բարձրությունները 12 սմ և 8 սմ են։ Համեմատել մակերեսները։
   
   Նույնն են
2. Եռանկյան բարձրությունը 8 սմ է, մակերեսը՝ 64 սմ²։ Գտնել հիմքը։

8

5. Հողամասը եռանկյունաձև է։ Հիմքը 40 մ է, բարձրությունը՝ 25 մ։ Քանի՞ քմ է մակերեսը։

500մ2

5. Եռանկյունաձև դրոշի մակերեսը պետք է լինի 3 մ²։ Եթե հիմքը 2 մ է, ինչքա՞ն պետք է լինի բարձրությունը։

24

5. Տանիքի եռանկյուն հատվածի կողմերը 6 մ և 8 մ են, անկյունը՝ 90°։ Գտնել մակերեսը։

8. Կողմերը 7 սմ, 8 սմ, 9 սմ են։ Գտնել մակերեսը։
9. Ապացուցել, որ 3, 4, 5 կողմերով եռանկյան մակերեսը 6 է։
10. Գտնել 5, 5, 6 կողմերով հավասարասրուն եռանկյան մակերեսը։

11. Երկու եռանկյունների հիմքերը հավասար են, բայց բարձրությունները 5 սմ և 9 սմ են։ Քանի՞ անգամ է մեկը մեծ մյուսից։
12. Եթե եռանկյան բոլոր կողմերը մեծացնենք 3 անգամ, քանի՞ անգամ կմեծանա մակերեսը։
13. Եթե կողմերը փոքրացնենք 2 անգամ, մակերեսը ինչպե՞ս կփոխվի։

14. Հավասարակողմ եռանկյան կողմը 8 սմ է։ Գտնել մակերեսը։
15. Հավասարակողմ եռանկյան մակերեսը 163​ է։ Գտնել կողմը։
16. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 9 սմ և 12 սմ են։ Գտնել մակերեսը և հիպոտենուզը։

17. Եռանկյան կիսապարագիծը 15 սմ է, ներգծյալ շառավիղը՝ 4 սմ։ Գտնել մակերեսը։
18. Եռանկյան կողմերը 6 սմ, 8 սմ, 10 սմ են։ Գտնել արտագծյալ շրջանագծի շառավիղը, եթե մակերեսը հայտնի է։
19. Ապացուցել, որ ուղղանկյուն եռանկյան արտագծյալ շառավիղը հավասար է հիպոտենուզի կեսին։
20. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 9 սմ և 12 սմ են։ Գտնել մակերեսը երկու տարբեր եղանակով։

Հիմք–բարձրությունS=12ah

 Երկու կողմ և անկյունS=12absin⁡C

 Հերոնի բանաձևS=p(p−a)(p−b)(p−c),p=a+b+c2

 Հավասարակողմ եռանկյունS=a234

 Ներգծյալ շառավիղS=pr

 Արտագծյալ շառավիղS=abc4R

 Առաջադրանքներ

1. Եռանկյան մակերեսը 60 սմ² է։ Բարձրությունը 12 սմ է։ Գտնել հիմքը։
   
   10
2. Եթե հիմքը կրկնապատկենք, իսկ բարձրությունը կիսենք, ինչպե՞ս կփոխվի մակերեսը։

Պատասխանը նույն է։

1. Եռանկյան երկու հիմքերը (տարբեր կողմերի նկատմամբ) 10 սմ և 15 սմ են։ Համապատասխան բարձրությունները 12 սմ և 8 սմ են։ Համեմատել մակերեսները։
   
   Նույնն են
2. Եռանկյան բարձրությունը 8 սմ է, մակերեսը՝ 64 սմ²։ Գտնել հիմքը։

8

5. Հողամասը եռանկյունաձև է։ Հիմքը 40 մ է, բարձրությունը՝ 25 մ։ Քանի՞ քմ է մակերեսը։

500մ2

5. Եռանկյունաձև դրոշի մակերեսը պետք է լինի 3 մ²։ Եթե հիմքը 2 մ է, ինչքա՞ն պետք է լինի բարձրությունը։

24

5. Տանիքի եռանկյուն հատվածի կողմերը 6 մ և 8 մ են, անկյունը՝ 90°։ Գտնել մակերեսը։

8. Կողմերը 7 սմ, 8 սմ, 9 սմ են։ Գտնել մակերեսը։
9. Ապացուցել, որ 3, 4, 5 կողմերով եռանկյան մակերեսը 6 է։
10. Գտնել 5, 5, 6 կողմերով հավասարասրուն եռանկյան մակերեսը։

11. Երկու եռանկյունների հիմքերը հավասար են, բայց բարձրությունները 5 սմ և 9 սմ են։ Քանի՞ անգամ է մեկը մեծ մյուսից։
12. Եթե եռանկյան բոլոր կողմերը մեծացնենք 3 անգամ, քանի՞ անգամ կմեծանա մակերեսը։
13. Եթե կողմերը փոքրացնենք 2 անգամ, մակերեսը ինչպե՞ս կփոխվի։

14. Հավասարակողմ եռանկյան կողմը 8 սմ է։ Գտնել մակերեսը։
15. Հավասարակողմ եռանկյան մակերեսը 163​ է։ Գտնել կողմը։
16. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 9 սմ և 12 սմ են։ Գտնել մակերեսը և հիպոտենուզը։

17. Եռանկյան կիսապարագիծը 15 սմ է, ներգծյալ շառավիղը՝ 4 սմ։ Գտնել մակերեսը։
18. Եռանկյան կողմերը 6 սմ, 8 սմ, 10 սմ են։ Գտնել արտագծյալ շրջանագծի շառավիղը, եթե մակերեսը հայտնի է։
19. Ապացուցել, որ ուղղանկյուն եռանկյան արտագծյալ շառավիղը հավասար է հիպոտենուզի կեսին։
20. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 9 սմ և 12 սմ են։ Գտնել մակերեսը երկու տարբեր եղանակով։

Հայաստանը բոլշևիկների կառավարման առաջին կիսամյակում

Առաջադրանք 1

Հայաստանը բոլշևիկների կառավարման առաջին կիսամյակում

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն (ՀՍԽՀ)-Հայաստանի Հանրապետության անկումից հետո նորահռչակ դարձավ Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետությունը (ՀՍԽՀ)-ն:
Ս. Շահումյան-եղել է հայ բոլշևիկ գործիչ
Ս. Կասյան-գլխավորել է Հայաստանի հեղկոմը, նմանակելով մոսկովյան կուսակցական ղեկավարությանը:
Ի. Դովլաթյան-
Չեկա-բռնությունների գործադրման մարմին, որը կազմակերպում էր պատժամիջոցներ, գնդակահարություններ և ճնշում ապստամբությունները:
Հ. Օհանջանյան-ՀՀ-ի նախկին վարչապետ, որը ձերբակալվեց բոլշևիկների կողմից:
Հ. Քաջազնունի-ՀՀ-ի նախկին վարչապետ, որը ձերբակալվեց բոլշևիկների կողմից:
Ռազմական կոմունիզմ-Ռուսաստանում ձախողված քաղաքականություն, որի պայմաններում արգելվում է ազատ առևտուրն ու ապրանքաշրջանառությունը, իսկ փոքր և միջին տնտեսավարողներից խլվում են գործիքները և սարքերը:
պարենմասնատրում-պետության ու բանակի կարիքների անվան տակ գյուղացիների բերքը վերցնում են խլելով նրանց վերջին պաշարները՝ այդպիսով սովի մատնելով բնակչությանը:
Կուռո (Ս. Թարխանյան)-գլխավորում էր ապսամբական ուժերը և 1921-թ փետրվարի 18-ին վերցնում է Երևանը:
Հայրենիքի փրկության կոմիտե-Ս. Վրացյանի գլխավորությամբ ստեղծված կազմակերպություն, որը ազատում էր ձերբակալվածներին և փորձում հարաբերություններ հաստատել վրացիների հետ:
Ս. Վրացյան-իր գլխավորությամբ ստեղծվել էր Հայրենիքի փրկության կոմիտե
Գ. Նժդեհ-ազգային-ազատագրական պայքարի առաջնորդ և զինվորական գործիչ:

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը Հայաստանում:
   Ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը վատ ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի վրա, քանի որ արգելվեց ազատ առևտուրն ու ապրանքաշրջանառությունը նաև տնտեսավարողներից խլվում են գործիքները և սարքերը, իսկ գյուղացիների բերքը վերցնում են խլելով նրանց վերջին պաշարները՝ այդպիսով սովի մատնելով բնակչությանը: Այս ամենը ազդեցիկ հետք թողեց Հայաստանի վրա:
2. Ընդհանրացո՛ւ: Ի՞նչ հիմական գծեր կառանձնացնես բոլշևիկ­յան տիրապետության առաջին ամիսներից:
   Բռնաճնշումներ, տնտեսական քայքայում, քաղաքական անկայունություն։
3. Գնահատի՛ր։ Փետրվարյան ապստամբության նշանակությունը:
   1921-թ ֆետրվարի 18-ին Կուռոի գլխավորությամբ ապսամբական ուժերը վերցնում է Երևանը դա նշանակում է, որ Երևանը ազատում են բոլշևիկների իշխանությունից և այն մինչև ապրիլի 2-ը մնում է ազատ:

Հայաստանը բոլշևիկների կառավարման առաջին կիսամյակում

Առաջադրանք 1

Հայաստանը բոլշևիկների կառավարման առաջին կիսամյակում

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն (ՀՍԽՀ)-Հայաստանի Հանրապետության անկումից հետո նորահռչակ դարձավ Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետությունը (ՀՍԽՀ)-ն:
Ս. Շահումյան-եղել է հայ բոլշևիկ գործիչ
Ս. Կասյան-գլխավորել է Հայաստանի հեղկոմը, նմանակելով մոսկովյան կուսակցական ղեկավարությանը:
Ի. Դովլաթյան-
Չեկա-բռնությունների գործադրման մարմին, որը կազմակերպում էր պատժամիջոցներ, գնդակահարություններ և ճնշում ապստամբությունները:
Հ. Օհանջանյան-ՀՀ-ի նախկին վարչապետ, որը ձերբակալվեց բոլշևիկների կողմից:
Հ. Քաջազնունի-ՀՀ-ի նախկին վարչապետ, որը ձերբակալվեց բոլշևիկների կողմից:
Ռազմական կոմունիզմ-Ռուսաստանում ձախողված քաղաքականություն, որի պայմաններում արգելվում է ազատ առևտուրն ու ապրանքաշրջանառությունը, իսկ փոքր և միջին տնտեսավարողներից խլվում են գործիքները և սարքերը:
պարենմասնատրում-պետության ու բանակի կարիքների անվան տակ գյուղացիների բերքը վերցնում են խլելով նրանց վերջին պաշարները՝ այդպիսով սովի մատնելով բնակչությանը:
Կուռո (Ս. Թարխանյան)-գլխավորում էր ապսամբական ուժերը և 1921-թ փետրվարի 18-ին վերցնում է Երևանը:
Հայրենիքի փրկության կոմիտե-Ս. Վրացյանի գլխավորությամբ ստեղծված կազմակերպություն, որը ազատում էր ձերբակալվածներին և փորձում հարաբերություններ հաստատել վրացիների հետ:
Ս. Վրացյան-իր գլխավորությամբ ստեղծվել էր Հայրենիքի փրկության կոմիտե
Գ. Նժդեհ-ազգային-ազատագրական պայքարի առաջնորդ և զինվորական գործիչ:

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը Հայաստանում:
   Ռազմական կոմունիզմի քաղաքականությունը վատ ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի վրա, քանի որ արգելվեց ազատ առևտուրն ու ապրանքաշրջանառությունը նաև տնտեսավարողներից խլվում են գործիքները և սարքերը, իսկ գյուղացիների բերքը վերցնում են խլելով նրանց վերջին պաշարները՝ այդպիսով սովի մատնելով բնակչությանը: Այս ամենը ազդեցիկ հետք թողեց Հայաստանի վրա:
2. Ընդհանրացո՛ւ: Ի՞նչ հիմական գծեր կառանձնացնես բոլշևիկ­յան տիրապետության առաջին ամիսներից:
   Բռնաճնշումներ, տնտեսական քայքայում, քաղաքական անկայունություն։
3. Գնահատի՛ր։ Փետրվարյան ապստամբության նշանակությունը:
   1921-թ ֆետրվարի 18-ին Կուռոի գլխավորությամբ ապսամբական ուժերը վերցնում է Երևանը դա նշանակում է, որ Երևանը ազատում են բոլշևիկների իշխանությունից և այն մինչև ապրիլի 2-ը մնում է ազատ:

Հայկական հարցը Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովներում

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Հայկական հարց: Խնդիրը հայ ժողովրդի ազատագրման և հայկական պետականության վերականգնման մասին։
Փարիզի վեհաժողով (1919-1920): Առաջին աշխարհամարտից հետո հաղթող տերությունների համաժողովը, որտեղ քննարկվեց նաև հայկական հարցը։
Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովներ: Հաջորդական համաժողովներ, որոնք փորձեցին կարգավորել Թուրքիայի հետ հարաբերությունները և որոնցում հայկական պահանջները մերժվեցին։
Վ. Ուիլսոն: ԱՄՆ նախագահ, ով հատակագծեց հայկական պետության սահմանները (Ուիլսոնյան Հայաստան)։
Ու. Հարդինգ: ԱՄՆ նախագահ, ով հրաժարվեց իրականացնել Ուիլսոնյան ծրագրերը։
Ազգային օջախ: Դիվանագիտական եզրույթ, որը 1920-ականներին օգտագործվում էր հայկական պետականության փոխարեն՝ ավելի թույլ ձևակերպմամբ։
Պ. Նուբար: Պողոս Նուբար փաշա, Հայկական ազգային պատվիրակության ղեկավար։
Ա. Ահարոնյան: Ավետիս Ահարոնյան, Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակության ղեկավար։
Ազգային պատվիրակություն: Արևմտահայերի շահերը ներկայացնող մարմինը Փարիզում։
ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչու՞ հրավիրվեցին և ի՞նչ ընթացք ունեցան Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովերը:
Լոնդոնի և Լոզանի խորհրդաժողովները հրավիրվեցին Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքում և Թուրքիայում հետպատերազմյան կարգավորումները քննարկելու համար:
բ. Բացատրի՛ր: Ինչու՞ Սևրի պայմանագրով նախատեսված Հայաստանի ստեղծման հարցը վերածվեց հայերին Ազգային օջախ տրամադրելու խնդրի:
Սևրի պայմանագրով նախատեսված Հայաստանի ստեղծման հարցը վերածվեց հայերին Ազգային օջախ տրամադրելու խնդրի, քանի որ Թուրքիայի ազգայնականները ռազմական հաղթանակ տարան և տերությունները հրաժարվեցին Սևրի պայմանագրի պայմաններից։
գ. Վերլուծի՛ր: Ինչու՞ և ինչպե՞ս պատերազմում պարտված
Թուրքիան կարողացավ հաղթանակած դուրս գալ Լոզանի խորհրդաժողովից:
Պատերազմում պարտված Թուրքիան կարողացավ հաղթանակած դուրս գալ Լոզանի խորհրդաժողովից, քանի որ կարողացավ ռազմական հաջողություններ գրանցել պատերազմից հետո և օգտագործել տերությունների միջև առկա հակասությունները։

Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն
ունեցավ Լոզանի խորհրդաժողովը Հայկական
հարցի և հայ գաղթականների սփյուռքայնացման գործում:
Լոզանի խորհրդաժողովը վճռորոշ բացասական ազդեցություն ունեցավ Հայկական հարցի վրա՝ վերջնականապես օրինականացնելով Արևմտյան Հայաստանի կորուստը և նպաստելով հայ գաղթականների սփյուռքայնացմանը։
Գնահատի՛ր։ Ինչու՞ և ի՞նչ դիրքորոշում էին որդեգրել խորհրդաժողովների մասնակից տերությունները Հայկական հարցում:
Խորհրդաժողովների մասնակից տերությունները Հայկական հարցում որդեգրել էին ցինիկ և իրենց շահերից բխող դիրքորոշում՝ աստիճանաբար հրաժարվելով հայերին պետականություն տրամադրելու գաղափարից։

1. Я поссорился (своя девушка) с свой девушкя.
2. Преподаватель долго беседовал (мы) с нами .
3. Миша был в кино (сестра Саша) с сестря Сашея .
4. Надо советоваться (свои родители) с своим родителям .
5. Мы (старший брат) с старший братом договорились
   пойти вместе на футбол.
6. Почему ты не поздоровался (наш декан) с нашим деканом ?
7. Ты знаешь, (кто) кто он Рамон был в клубе?
8. Я переписываюсь (мои школьные друзья) с моими школьными друзьями .
9. Ты пойдёшь (они) с ними в кино?
10. Ты уже знаком (Нина Ивановна и Сергей Владимирович)
    С Нина Ивановнаи Сергей Владимирович ?

в школе — учитель, директор, психолог в университете — преподаватель, профессор, студент в министерстве — министр, чиновник, секретарь в банке — банкир, кассир, менеджер в театре — актёр, режиссёр, костюмер в редакции газеты — журналист, редактор, корректор в спортивной школе — тренер, инструктор в ресторане — повар, официант, администратор в турфирме — менеджер по туризму, гид

1. Ի՞նչ մասնիկներ են անցնում մի մարմնի մակերևույթից մյուսին շփման միջոցով էլեկտրականացման ժամանակ: (0,5 միավոր)
   1) էլեկտրոններ
   2) պրոտոններ
   3) ատոմներ
   4) իոններ
2. Ո՞րն է լիցքի միավորը: (0,5 միավոր)
   1) նյուտոն
   2) կուլոն
   3) կիլոգրամ
   4) պասկալ
3. Ի՞նչ կառուցվածք ունի ատոմը։ (0,5 միավոր)
   1) կազմված է միջուկից, որի մեջ առկա են էլեկտրոններ
   2) կազմված է միջուկից, որի շուրջը պտտվում են էլեկտրոններ
   3) կազմված է էլեկտրոններից և բացասական լիցքավորված միջուկից
   4) կազմված է միայն դրական լիցքավորված մասնիկներից
4. Ի՞նչ նշանի լիցք ունի ատոմի միջուկը։ (0,5 միավոր)
   1) դրական
   2) բացասական
   3) դրական կամ բացասական
   4) ատոմի միջուկը լիցք չունի
5. Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված ատոմի միջուկը։ (0,5 միավոր)
   1) Էլեկտրոններից և նեյտրոններից
   2) Էլեկտրոններից և պրոտոններից
   3) պրոտոններից և նեյտրոններից
   4) էլեկտրոններից, պրոտոններից և նեյտրոններից
6. Ի՞նչ նշանի լիցք ունեն էլեկտրոնը և պրոտոնը։ (0,5 միավոր)
   1) էլեկտրոնը դրական, պրոտոնը բացասական
   2) էլեկտրոնը բացասական, պրոտոնը դրական
   3) երկուսն էլ դրական
   4) երկուսն էլ բացասական
7. Ատոմը կազմող մասնիկներից որի՞ զանգվածն է ամենափոքրը: (0,5 միավոր)
   1) պրոտոնի
   2) էլեկտրոնի
   3) նեյտրոնի
   4) միջուկի
8. Ի՞նչ է իոնը: (0,5 միավոր)
   1) ատոմ, որը կորցրել կամ որին միացել է մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն
   2) ատոմ, որը կորցրել է մեկ կամ մի քանի նեյտրոն
   3) ատոմ, որը կորցրել է մեկ կամ մի քանի պրոտոն
   4) ատոմ, որի միջուկում պրոտոնների թիվը մեծ է նեյտրոնների թվից
9. Ո՞րն է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենքի ճիշտ ձևակերպումը։ (0,5 միավոր)
   1) Մարմնի էլեկտրական լիցքը պահպանվում է:
   2) Մարմինների դրական լիցքը հավասար է բացասական լիցքին:
   3) Փակ համակարգում տեղի ունեցող բոլոր պրոցեսներում համակարգի գումարային լիցքը պահպանվում է:
   4) Բոլոր պատասխանները ճիշտ են:
10. Հայտնի է, որ չեզոք ատոմը կազմված է 16 մասնիկներից, որոնցից 5-ը պրոտոններ են: Քանի՞ էլեկտրոն և քանի նեյտրոն է պարունակում այդ ատոմը: (1 միավոր)
    1) 5 էլեկտրոն, 6 նեյտրոն
    2) 6 էլեկտրոն, 5 նեյտրոն
    3) 11 էլեկտրոն, 5 նեյտրոն
    4) 5 էլեկտրոն, 11 նեյտրոն
11. + 4q և –2q լիցքերով միատեսակ մետաղե գնդերը հպեցին
    իրար և հետո հեռացրին իրարից: Ի՞նչ լիցք կունենա գնդերից յուրաքանչյուրը: (1 միավոր)
    յուրաքանչյուր գունդ կունենա +1q.
12. Ո՞րն է նախադասության ճիշտ շարունակությունը։ (0,5 միավոր)
    Էլեկտրական դաշտն ազդում է …
    1) միայն դրական լիցքի վրա:
    2) միայն բացասական լիցքի վրա:
    3) միայն շարժվող լիցքի վրա:
    4) կամայական լիցքի վրա:
13. Ինչպե՞ս կարելի է հայտնաբերել էլեկտրական դաշտի առկայությունը։ (0,5 միավոր)
    1) մեր զգայարաններով
    2) լիցքավորված մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ
    3) ցանկացած մարմնի վրա նրա ազդեցությամբ
    4) երկու մարմինների փոխազդեցությամբ
14. Ո՞րն է նախադասության ճիշտ շարունակությունը։ (0,5 միավոր)
    Էլեկտրական հոսանքը …
    1) լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն է:
    2) լիցքավորված մասնիկների քաոսային շարժումն է:
    3) ատոմների և մոլեկուլների ուղղորդված շարժումն է:
    4) ատոմների և մոլեկուլների քաոսային շարժումն է:
15. Ո՞ր դեպքում միջավայրում կառաջանա էլեկտրական հոսանք։ (0,5 միավոր)
    1) Եթե միջավայրում առկա են ազատ լիցքակիրներ:
    2) Եթե միջավայրում առկա են էլեկտրոններ:
    3) Եթե միջավայրում առկա են ազատ լիցքակիրներ և էլեկտրական դաշտ:
    4) Եթե միջավայրում առկա է էլեկտրական դաշտ:
16. Ինչպե՞ս են մետաղում շարժվում էլեկտրոնները էլեկտրական դաշտի առկայությամբ։ (0,5 միավոր)
    1) Կատարում են անկանոն, քաոսային շարժում:
    2) Կատարում են ուղղորդված, կարգավորված շարժում:
    3) Անկանոն շարժման հետ մեկտեղ կատարում են ուղղորդված շարժում:
    4) Բոլոր պատասխանները ճիշտ են:

Առաջադրանք 1.-  Որո՞նք  են  բնական  գիտությունները, ո՞րն  է  նրանց  ուսումնասիրման  առարկան

Բնական գիտությունները ուսումնասիրում են բնության օբյեկտներն ու երևույթները։ Դրանցից են՝ ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, աստղագիտություն, երկրաբանություն, աշխարհագրություն։
Ուսումնասիրման առարկան՝ բնության օրենքները և զարգացումը։

Առաջադրանք 2.- Ո՞րն է  կոչվում  ֆիզիկական  մարմին, սահմանեք, բնութագրեք  ֆիզիկական  մարմինները, գրեք կենդանին և անկենդան ֆիզիկական մարմինների  օրինակներ…

Ֆիզիկական մարմին է կոչվում նյութի այն առանձին օբյեկտը, որն ունի ձև, չափեր և զանգված։

Բնութագրում – ֆիզիկական մարմինները կազմված են նյութից, ունեն ծավալ և զբաղեցնում են տարածություն։

Կենդանի՝ մարդ, ծառ, կենդանի։

Անկենդան՝ քար, գնդակ, աթոռ։

Առաջադրանք  3 -Ո՞րն  է  կոչվում  նյութ, սահմանեք, գրեք  պարզ  և  բարդ,  անօրգանական  և օրգանական  նյութերի բանաձևերը  և անվանեք

• Պարզ նյութեր – O^2​ (թթվածին), H^2​H (ջրածին)
• Բարդ նյութեր – H^2​O (ջուր), CO^2​ (ածխաթթու գազ)
• Անօրգանական – NaCl (աղ), H2SO⁴​ (ծծմբաթթու)
• Օրգանական – CH⁴ (մեթան), C^2​H⁵OH (սպիրտ)

Առաջադրանք  4.- Ինչպիսի՞նյութերից  են  պատրաստում  հետևյալ  առարկաները,  թվարկեք. զարդեր…  արձաններ…  ամանեղեն….      

• Զարդեր – ոսկի, արծաթ, պլատին, թանկարժեք քարեր։
• Արձաններ – քար, բրոնզ, մարմար, փայտ։
• Ամանեղեն – կավ, ապակի, պլաստմաս, մետաղ։

Առաջադրանք  5.- Սահմանեք   ո՞րն է  կոչվում  նյութի  հատկություն: Նյութերի  ինչպիսի՞ հատկություններ  գիտեք, թվարկեք, գրեք  օրինակներ:

• Ֆիզիկական – գույն, համ, հոտ, խտություն (օրինակ՝ ջուր՝ անգույն, անհոտ)
• Քիմիական – այրվողություն, թթուների հետ արձագանք (օրինակ՝ երկաթ՝ ժանգոտվում է)

• Ծանոթացում  քիմիայի  լաբորատորիայի  հետ` անվտանգության կանոնների, սարքերի, նյութերի հետ
• Սովորեցնել անվտանգ փորձեր կատարելու հմտություններ և կարողություններ
• Տարբեր  հատկանիշներով  լաբորատոր  փորձերի  կատարում, քիմիական  և ֆիզիկական երևույթների դիտում և ուսումնասիրում

Առաջադրանքներ․ «7,8-րդ  դաս.  հիմնական  բաժինների   կրկնողություն» 

1.   Ո՞ր  շարքում   են  գրված  միայն  ֆիզիկական  մարմիններ.

     1 )  քանոն, ապակի, գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ

     2)  սեղան, համակարգիչ, տետր, վարդ, մատանի

     3)  երկաթ, ֆոսֆոր, բաժակ,  գրիչ, թթվածին

     4)  պղինձ, ջուր,  սոդա,  արծաթ, ոսկի, ջրածին

2.            Ո՞ր  շարքում  են  նյութերը  ներկայացված  ըստ  մարդու  օրգանիզմում  դրանց       

              զանգվածային   բաժնի  նվազման.

1)      ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր

2)      սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր

3)      սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր

4)      ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր

3.            Ո՞ր  շարքում  են  չվերականգնվող  բնական  պաշարների  անվանումները.

       1)   բնական  գազ, անտառային  ծածկույթ, օդ, ջուր

       2)  մաքուր  ջուր, բերրի  հող, նավթ, ածուխ

       3)  բույսեր, կենդանիներ, մետաղներ, օդ

       4)  մետաղներ, բնական  գազ, ածուխ, նավթ

4.            Քանի՞  նյութ  է  ներկայացված  հետևյալ  բառակապակցություններում.

    ջրի  կաթիլ,  պղնձե  թաս,  ալյումինե կաթսա, ռետինե գնդակ, պղնձե  կուժ, սառցե  դղյակ.

    1)  3                                         2)  6                                           3) 4                                        4)  5

5.            Նշվածներից  ո՞ր  շարքում   են   գրված  միայն   օրգանական   նյութեր.

            1)  ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ, ճարպ, քլոր

            2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ, մեթան

            3)  սախարոզ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ, օսլա

            4) սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ, ացետոն, օզոն

6.            Ո՞ր  շարքում  են  գրված  միայն  պարզ  նյութեր.

          1)  ջուր, ալմաստ, ամոնիակ, օքսիդ, աղ

          2)  ծծումբ, ֆոսֆոր, սոդա, ազոտ, թթու, հիմք

          3)  թթվածին, ալմաստ,  օզոն, ֆուլերեն, ֆոսֆոր

          4)  երկաթ,  ավազ,  դոլոմիտ, գրաֆիտ, մարմար

7.            Քանի՞   քիմիական  տարր  է  առաջացնում  հետևյալ  պարզ  նյութերը`   թթվածին,  կարբին, սև  ֆոսֆոր, օզոն, ալմաստ, կարմիր  ֆոսֆոր, ֆուլերեն, գրաֆիտ, սպիտակ   ֆոսֆոր.  

      1)  6                                   2)  3                                 3)  4                                      4)  5

8.            Քանի՞  բարդ  նյութ  է  գրված`  ջրածին,  թթու,  գլյուկոզ, ազոտ,  կաուչուկ,  հիմք, սախարոզ,  ալմաստ,  օսլա,  օքսիդ, երկաթ, ածխաթթու գազ,  աղ,  բութան, օզոն. 

       1)     5                                  2)   7                                 3)   9                                  4)   10

9.            Ո՞ր շարքում  են  գրված  միայն  բարդ  նյութերի  բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na₂SO₄                                                 3)  H₂O, N₂, MgO,  Ni, S₈

    2)   AgBr, H₂, CaCO₃, P₄                                                4)  NaOH, CO₂, NH₃, CuSO₄

10.         Ո՞ր շարքում  են  առկա  միայն  կովալենտային  կապերով  միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl₂, NaHCO₃                                      3)  H₂, NH₃, H₂O, CH₄

     2)  KBr, HNO₃, CaO, P₄                                            4)  N₂, Br₂, CuSO₄, Fe   

նյութերը ունեն բաղադրություն նյութերը ունեն կառուցվածք և նյութերը հատկություներ։